Đúng dịp 10 năm Đội K73 Long An làm nhiệm vụ trên nước bạn (6/2001-6/2011), tôi đã có một chuyến cùng cán bộ chiến sỹ đội K73 Long An trên một nẻo đường đi tìm đồng đội.
Xin được bắt đầu từ chùa Prây - Khờ - Lốt nơi Đội K73 Long An tạm đóng quân khi làm nhiệm vụ trên địa bàn. Đây là một ngôi chùa toạ lạc trên diện tích khoảng 1 Km2, quanh chùa là một khu rừng với những tán cây cổ thụ cao vút, chim chóc, thú rừng nhởn nhơ, vài cái ao giữa rừng với đủ loại cá có con to bằng bắp đùi, vài con khỉ chạy nhảy ngay giữa sân chùa. Theo anh Tiến – Trợ lý chính sách đội K73: Đạo Phật ở Campuchia cấm sát sinh mọi con vật đang sinh sống trong chùa nên các loại động vật trong chùa có dịp sinh sôi nảy nở.
Từ chùa Prây - Khờ - Lốt, chúng tôi lên xe với khoảng 1 giờ hành quân đã đến 1 vị trí khai quật thuộc xã Tua S’ Đây huyện Chanh Tia. Dưới cái nắng như đổ lửa, đất khô hạn cứng như đá, nhưng chiến sỹ trong đội vẫn kiên trì tìm kiếm. Trong khi công tác tìm kiếm của đội đang gặp khó khăn thì một Cựu chiến binh xuất hiện, ông tên là Võ Văn Dân đến từ xã Mỹ Quý Tây- Đức Huệ. Trong kháng chiến chống Mỹ ông Dân từng chiến đấu trong căn cứ Ba Thu và đã trực tiếp an táng 2 chiến sỹ Quân tình nguyện Việt Nam (QTNVN). Khi biết đội K73 đang làm nhiệm vụ tại địa bàn ông Dân đã qua biên giới cung cấp thông tin cho đội. Nhờ thông thông tin do ông Dân cung cấp đội K73 Long An đã tìm thấy 2 hài cốt liệt sỹ, một liệt sỹ từng bị đạn 20 ly từ máy bay bắn thủng bụng, đồng đội phải dùng một chiếc tô nhôm úp lên trước khi mai táng, gần 40 năm sau, khi khai quật dưới lớp nilon vẫn còn chiếc tô nhôm trên vết thương ở bụng như mô tả của ông Dân khi chôn cất.
Trở về từ xã Tua Sđây, chúng tôi tham gia vào 1 chuyến khám bệnh cấp thuốc miễn phí cho nhân dân Campuchia do đội tổ chức, dưới tán cây cổ thụ trong sân chùa, tổ quân y do Bác sỹ Đại úy Phạm Thanh Hùng phụ trách tận tình khám bệnh cấp thuốc cho nhân dân nước bạn. Giúp việc phiên dịch có Trung tá Đỗ Quốc Tiến - Trợ lý chính sách, và Thiếu tá MâuLa– Đội phó đội chuyên trách Campuchia, các thành viên khác của đội phụ việc cấp thuốc theo toa của bác sỹ Hùng, có thể khác nhau về phong tục tập quán nhưng nỗi nghèo khổ thì mọi dân tộc trên hành tinh này đều giống nhau, những người dân nước bạn đến khám bệnh do hội chữ thập đỏ ở trong xã lựa chọn, đó là những nông dân nghèo với những gương mặt hốc hác, có người bị cụt chân tay, bị mù mắt do mìn sau chiến tranh, với họ được bác sỹ Quân y Việt Nam khám bệnh cấp thuốc tư vấn chăm sóc sức khỏe là một ân huệ lớn lao, bởi do hoàn cảnh nghèo nên họ không có điều kiện để đến bác sỹ, không được tiếp cận với các dịch vụ y tế hiện đại. Bệnh nhân đông, y bác sỹ ít, phiên dịch ít nên ai nấy đều nhễ nhại mồ hôi, khổ nhất là bộ phận phiên dịch, nói sao cho bệnh nhân hiểu, sử dụng đúng thuốc, đúng bệnh trong điều kiện cách biệt về ngôn ngữ là hết sức vất vả, trong khi vốn liếng ngoại ngữ Khơme lại không chuyên sâu về lĩnh vực y tế nên anh em vừa nói bằng miệng và nói bằng…tay. Xen lẫn những lời phiên dịch là râm ran lời nói của bệnh nhân: - Ạ - cun – chư - rền ( cảm ơn nhiều lắm). Trung tá Đỗ Quốc Tiến – Trợ lý chính sách của đội cho biết, mỗi địa bàn đội làm nhiệm vụ đều tổ chức khám bệnh cấp thuốc cho nhân dân nước bạn. Chỉ riêng trong đợt 2 giai đoạn 10 này đội đã khám bệnh cấp thuốc cho 300 lượt bệnh nhân trị giá thuốc men trên 5 triệu đồng.
Hôm sau, chúng tôi lên xe đến doanh trại Tiểu đoàn 1 tiểu khu Svây- Riêng tham dự buổi lễ tặng bạn 2 tấn xi măng, giúp đơn vị quân đội bạn xây dựng củng cố doanh trại, (tiểu khu Svây- Riêng có 2 tiểu đoàn đó là Tiểu đoàn 1 bộ binh và tiểu đoàn 201 Biên phòng), Xi măng được xe tải của đội mua và vận chuyển từ Tây- Ninh qua. Đại úy Pen- Chôm – Rưng Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1 Svây – Riêng hết sức cảm động và đón tiếp đoàn hết sức trọng thị, phát biểu tại lễ trao nhận xi măng Đại úy Pen - Chôm - Rưng đã hết lời ca ngợi nghĩa cử của đội K73 đã quan tâm chăm lo giúp đỡ cán bộ Đội hợp tác Campuchia khi ốm đau, bệnh tật, thăm hỏi tặng quà cho quân nhân đội chuyên trách Campuchia khi hữu sự…Có thể nói những việc làm của Đội K73 trên nước bạn đã tạo niềm tin yêu của chính quyền và nhân dân nước bạn, luôn nhận được sự giúp đỡ tận tình của họ trong quá trình đi tìm đồng đội. Trong chuyến công tác chúng tôi đã đến thăm vợ chồng bà Lốt – Chanh- Na ở xã Rếch – Mùm- Ty huyện Kông – Pông - Rồ tỉnh Svây-Riêng. Chồng bà Na từng là chiến sỹ Quân đội nhân dân cách mạng Campuchia bị thương cụt 1 chân trong 1 trận chiến đấu với tàn quân Pôn- Pốt. Trước đây vườn nhà của bà Lốt Chanh Na là trận địa phòng ngự của QTNVN năm 1970. Bà từng chứng kiến 1 trận đánh của QTNVN và đã chôn cất 4 liệt sỹ QTNVN trong vườn nhà, khi biết đội K73 làm nhiệm vụ trên địa bàn bà Na đã dẫn đường cho đội quy tập được 4 hài cốt liệt sỹ. Bà Na nói: QTNVN giúp chúng tôi chiến đấu chống đề quốc và giải phóng chúng tôi thaot1 khỏi họa diệt chủng, nên chúng tôi phải có trách nhiệm bảo quản và chăm sóc phần mộ của QTNVN.
Theo trung tá Đỗ Quốc Tiến - Đợt 2 giai đoạn 10 ( sau tết nguyên đán đến nay). Đội K73 Long An đã quy tập được 47 hài cốt liệt sỹ QTNVN, trong đó có 3 hài cốt có tên và địa chỉ đó là liệt sỹ Trương Văn Xê ( Ba Đoàn) quê quán An Thạnh, Mỏ Cày, Bến tre, đơn vị Ban Binh vận thành ủy Sài Gòn, Liệt sỹ Nguyễn Văn Lương Tân Phú, Đức Hòa, Long An, đơn vị đội bảo vệ văn phòng Tỉnh ủy Long An, Liệt sỹ Quân ( không biết đơn vị, quê quán). Nâng tổng số hài cốt đã quy tập được là 1.896, trong đó có 146 hài cốt liệt sỹ biết tên và địa chỉ.
10 năm làm nhiệm vụ, chứng kiến nhiều thân nhân liệt sỹ khi tìm lại được người thân dù chỉ là bộ hài cốt đã không cầm được nước mắt, cảm ơn đơn vị đã thực hiện được ước nguyện thiêng liêng của gia đình họ. Trước cảnh tượng đó cán bộ chiến sỹ trong đội càng tâm niệm một lòng, phấn đấu thực hiện tốt nhiệm vụ của mình, góp phần xoa dịu nỗi đau của bao người vợ mất chồng, bao người mẹ mất con và biết bao đồng bào, đồng chí mất đi người thân yêu ruột thịt, nên càng quyết tâm thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.
Đội K73 và đội hợp tác Cam-puchia chụp hình lưu niệm, ôm trên tay là 2 bộ hài cốt vừa quy tập được.
Đội K73 Long An khám bệnh cấp thuốc tại chùa Prây - Khờ - Lốt
Bài ảnh: TRUNG DŨNG