Đêm Nha Trang… biển sóng vỗ rì rào. Những dãy biệt thự của Đoàn an điều dưỡng 20 Quân chủng Phòng không - Không quân trầm mặc. Giữa mùa hè khách đến nghỉ tấp nập, phòng nào cũng sáng đèn. Một người lính lặng lẽ đi dọc khuôn viên. Tôi nhận ra anh qua điếu thuốc đỏ như một đốm sáng trong đêm. Anh là Đại tá Hà Bắc, Đoàn trưởng. Nhiều năm làm nghề báo, đi nhiều, tiếp xúc nhiều người nhưng thú thật tôi chưa bao giờ tiếp cận vào những ngóc ngách cuộc đời của những người lính làm ở Đoàn an điều dưỡng như anh. Chúng tôi bắt đầu câu chuyện thật tình cờ.
Mười bẩy năm trước, cũng vào một đêm mùa hè như thế này. Hà Bắc vừa “khoác ba lô” bước về phụ trách Đoàn an điều dưỡng trong bối cảnh “trăm mối tơ vò”. Khi ấy là năm 1994, đất nước những năm đầu đổi mới khó khăn chồng chất. Đoàn an điều dưỡng, tiếng là nơi nghỉ dưỡng, nhưng cơ sở vật chất hoang tàn, xuống cấp trầm trọng, nội bộ cũng có vấn đề, chưa đoàn kết, thống nhất. Cả Đoàn chỉ có một cái “nhà ra nhà” cộng thêm 2 chiếc máy điều hòa Liên Xô chạy phành phạch và 2 chiếc ti vi vừa xem vừa đập thì màu mới lên. Cả năm trời, khách đến ở điều dưỡng chỉ lèo tèo đôi khi dăm ba người đến chỉ vì “chưa đi chưa biết Nha Trang/ đến rồi lại thấy hoang mang thế nào”. Từng có câu nói vui như vậy bởi nhiều ý kiến kêu ca phàn nàn về công tác phục vụ của Đoàn. Có lần các phi công tổ bay chuyên cơ cho Thứ trưởng Đào Đình Luyện đến nghỉ, chẳng được ai đón tiếp, phải nghỉ ở đường băng. Có ý kiến đề nghị giải tán Đoàn 20, hiện thực ấy khiến Hà Bắc nhiều đêm mất ngủ.
Trong cuộc đời người lính thâm niên mấy mươi năm quân ngũ, chưa bao giờ anh đứng trước nhiều khó khăn như ngày ấy. Từ một thanh niên Hà Nội, anh nhập ngũ trong dịp chuẩn bị mở chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử với bao háo hức của chí trai. Hòa bình, anh trở thành bộ đội phục vụ Đoàn bay C19, rồi được chuyển về học ở Học viện hậu cần. Ra trường anh được điều về Trường Sĩ quan Không quân. Đang làm Trưởng ban Quân nhu của Trường , anh được giao nhiệm vụ làm Đoàn trưởng Đoàn 20. Lúc nhận quyết định có người bạn thân đã vỗ vai: “Ông nhảy vô cái chỗ “Nát như tương” ấy rồi đời ông cũng nhừ cho mà coi”.
Biết là khó , nhưng với Hà Bắc đã là người lính thì không thể chối bỏ nhiệm vụ. Anh đã đề ra quy chế làm việc là coi trọng chất lượng công việc và đánh giá năng lực cấp dưới thông qua kết quả hoàn thành nhiệm vụ được giao. Anh chia đơn vị ra bốn bộ phận: Công vụ, Lễ tân, Nhà bếp và Cơ quan hậu cần. Mỗi bộ phận có người phụ trách chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Đoàn trưởng. Những ngày đầu, mọi người lo ngại, Đoàn trưởng đảo lộn tổ chức , thay đổi nhân sự, nhưng anh không làm thế, vẫn giữ nguyên đội hình cán bộ, công nhân viên như vậy song yêu cầu mọi người phải đổi mới để tồn tại. Thế là xong mảng tư tưởng yếu tố hàng đầu.
Bây giờ đến mảng chuyên môn, không thể để anh chị em làm công tác ở một thành phố du lịch mà vẫn phục vụ theo kiểu nông dân, lính tráng tạm bợ. Anh liên hệ với Sở Du lịch Khánh Hòa để lần lượt gửi các anh, chị em đi học nghiệp vụ du lịch 3 đến 6 tháng như: nhà buồng, nhà bàn, lễ tân, nấu ăn… Ban đầu, có chị em đến gặp anh, bảo:
- Học làm gì cho tốn kém! Tôi làm mấy chục năm, chỉ có giặt là, nhà bàn cần gì học đâu?
Anh ôn tồn giải thích rồi bảo:
-Ngày mai sẽ khác hôm nay, không học không làm được đâu. Tôi cũng sẽ đi học như các anh chị.
Anh không nói đùa. Ít lâu sau, anh tham gia hai khóa quản trị kinh doanh dành cho giám đốc khách sạn. Anh cùng anh em tập trung thay da đổi thịt Đoàn 20 bằng cách huy động được nhiều nguồn vốn Bộ Quốc phòng và các dự án của Nhà nước. Từ năm 1995 đến nay, Đoàn liên tục đạt danh hiệu đơn vị Quyết thắng. Từ năm 2001 trở lại đây Đoàn liên tục đạt “Đoàn an điều dưỡng vững mạnh' dẫn đầu khối an điều dưỡng toàn quân.
Càng làm, càng hiểu nghề, anh quan niệm : nghề an dưỡng phải giúp khách đến nghỉ vừa được an vừa được dưỡng. Vì thế ngoài nâng cấp chất lượng phục vụ, ăn nghỉ, khách đến đây còn có thể tham gia vui chơi thể thao như tennis, cầu lông, bóng bàn, tập luyện trong phòng thể thao đa năng, đọc sách trong thư viện… Đoàn cũng tổ chức cho khách đi tham quan các di tích lịch sử, cảnh đẹp ở thành phố Nha Trang. Ngoài ra, anh còn chủ động liên kết với các công ty du lịch như Long Phú, Sao Mai, Vinpearl… để phục vụ nhu cầu của cán bộ đi nghỉ, an dưỡng. So với những ngày đầu anh về tiếp nhận Đoàn thì số lượng khách đã tăng gấp hàng chục lần. Tuy thế biên chế vẫn không thay đổi, vẫn hơn ba chục con người phục vụ. Làm sao cho chị em đỡ vất vả Hà Bắc nghĩ đến “công nghiệp hóa, hiện đại hóa” công tác phục vụ. Việc mua máy giặt công nghiệp là một ví dụ. Chị em không còn phải giặt tay các loại ga, khăn trải giường. Một ngày máy có thể giặt được 500 chiếc ga. Rồi đến bếp ga công nghiệp, xe đẩy thực phẩm …Thiếu tá chuyên nghiệp Mai Thị Hồng Lê, công tác bộ phận nhà buồng đã được 30 năm ở đoàn tâm sự: “anh Bắc là tấm gương sáng để chúng em noi theo. Anh quan tâm đến đời sống của từng cán bộ công nhân viên trong Đoàn. Em không biết sau này những người Đoàn trưởng tiếp nối anh có được như anh không!”.
Đại tá Hà Bắc luôn dặn anh em “ Là người dâu trăm họ, vui lòng khách đến vừa lòng khách đi”, đã có nhiều trường hợp khách đến Đoàn 20 mang theo giấy nghỉ tiêu chuẩn, nhưng lại khác đợt trong năm. Đoàn trưởng vẫn linh hoạt tiếp nhận, giải thích nguyên tắc để rút kinh nghiệm lần sau. Đại tá Hà Bắc nhớ nhất năm 2005, nhân kỷ niệm 30 năm giải phóng hoàn toàn Miền Nam hơn 300 cựu chiến binh do báo Quân đội nhân dân tổ chức về lại chiến trường xưa theo chương trình “Vang mãi khúc quân hành” đã đến ăn nghỉ tại Đoàn. Sau đợt ấy , có những cựu chiến binh về thăm lại chiến trường xưa không có giấy tờ đơn vị cấp, nhưng anh vẫn cảm thông nhận họ…Chị Nguyễn Thị Ngoan vợ của Đại tá Lê Minh Hà, Học viện Phòng không - Không quân đến nghỉ ở Đoàn những ngày này đã phát biểu: “Đến nghỉ ở đây, tôi cảm thấy thoải mái vô cùng, trước hết phải ca ngợi thái độ phục vụ của anh chị em , sau đó các thiết bị phục vụ thoải mái và phong phú…”.
Tận tụy , mẫu mực, hết lòng vì đơn vị, Đại tá Hà Bắc ít có thời gian chăm sóc gia đình. Vợ anh, chị Chu Thị Thanh thương chồng. Có lần anh về phép, chị thủ thỉ tâm sự: “ Hay là em xin chuyển vào với anh, để vợ chồng sớm tối có nhau, chứ cảnh chồng Nam vợ Bắc rồi em đâu có chăm sóc được cho anh”. Thế là chị phải bỏ Thủ đô, từ giã cả công việc đang làm ổn định ở một xí nghiệp, đưa hai con thơ dại vào Nha Trang. Chị vào thì anh lại ra Bắc học. Một thân một mình trong nhà tạm, chị tự động viên mình hãy làm anh yên lòng, lo việc đơn vị. Chị vừa chăm hai con nhỏ đi học, vừa trồng rau, nuôi lợn để có thu nhập thêm. Mười bẩy năm thăng trầm đã trôi qua, cả nhà giờ đã đều là đảng viên, đều là bộ đội. Chị Thanh đã là Thiếu tá chuyên nghiệp. Con gái đầu của anh chị tốt nghiệp 2 bằng Đại học thương mại và ngoại ngữ, hiện đang là Thượng úy chuyên nghiệp công tác tại Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng. Còn con trai anh chị là Hà Hồng Việt đã trở thành Thạc sĩ, công tác tại Viện Nghiên cứu, Tổng công ty Vietel Bộ Quốc phòng. Riêng thủ lĩnh của gia đình bộ đội ấy vừa lập thêm một kỷ lục đáng nể 13 năm liền là Chiến sĩ thi đua. Liên hoan Truyền hình toàn quân sắp đến, Đoàn 20 cùng Học viện Hải quân làm nhiệm vụ hầu cần lo chỗ ăn chỗ ở cho các đại biểu.
Đoàn Hoài Trung
==========================================================
Đoàn an, điều dưỡng 20 Quân chủng PK - KQ
Ảnh: Nguyễn Việt Cường