Sáng ngày 1-10, tại thành phố Hồ Chí Minh, Chi hội Nhà văn Quân đội Hội Nhà văn Việt Nam đã tổ chức giới thiệu tác phẩm ký ức “Cuộc chiến đấu tự nguyện” của Đại tá nhà văn Nguyễn Văn Hồng, nguyên Phó tư lệnh, Tham mưu trưởng Quân đoàn 4. Sách dầy hơn 350 trang, được Nhà xuất bản Quân đội nhân dân phát hành 1000 cuốn.
Đại tá Nguyễn Văn Hồng sinh năm 1945 trong một gia đình nông dân nghèo ở Xã Sơn Phúc, huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh. Nhà có 5 anh chị em. Ông là con út. Năm ông được 1-2 tuổi thì bố mất, một mình mẹ ông làm lụng nuôi 5 con. Đời học sinh của ông quá khổ cực. Nhưng cũng từ hoàn cảnh đó mà đã tạo cho ông đức tính cần cù , chịu khó và là khởi đầu cho cuộc đời binh nghiệp sau này: có một bản lĩnh vững vàng trong mọi hoàn cảnh của cuộc chiến tranh. Năm 1964, chưa kết thúc THPT, ông trúng tuyển vào quân đội. Đầu năm 1965 vào chiến trường miền Nam. Suốt 10 năm chiến đấu gian khổ, ác liệt, ông trưởng thành từ người lính trinh sát, rồi là người chiến sỹ công binh mở đường trong những trận đánh công kiên. Từ đó mà trở thành cán bộ chỉ huy từ trung đội lên sư đoàn và quân đoàn, không qua một trường lớp nào.
-Đại tá Nguyễn Văn Hồng đã đi qua hai cuộc chiến tranh: 10 chống Mỹ (1965 - 1975) và 10 năm chiến tranh biên giới Tây Nam và làm nghĩa vụ quốc tế ở CPC, trực tiếp chiến đấu và chỉ huy những trận đánh quyết liệt với quân thù, và đều hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
-Trưởng thành từ một Binh Nhì, chiến đấu trong đội hình sư đoàn 3 Sao Vàng, thuộc quân khu 5. Ông đã đi khắp chiến trường Liên khu 5, với các đối tượng tác chiến: Sư đoàn không vận số 1 Mỹ, sư đoàn Mảnh Hổ, Thanh Long Nam Triều Tiên và các đơn vị thuộc QLVNCH tại miền trung. Cùng đội hình sư đoàn "thần tốc" trong chiến dịch HCM, giải phóng tỉnh Bà Rịa và thành phố Vũng Tàu, với cương vị lúc này là thiếu tá, trung đoàn phó.
Miền Nam hoàn toàn được giải phóng, đất nước được thống nhất. Thì cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam và làm nghĩa vụ quốc tế lại tiếp tục. Ông lại lên đường đi chiến đấu Campuchia. Năm 1983, ông đã là một sư đoàn trưởng ở tuổi 38, ngày ấy là một trong những sư trưởng trẻ nhất trong toàn quân mang hàm đại tá. Năm 1987, ông được giao nhiệm vụ làm chuyên gia sư trưởng cho sư đoàn 179, quân đội cách mạng CPC cho đến ngày Quân tình nguyện VN rút khỏi CPC. Về nước, ông về làm phó giám đốc trường SQLQ2. Một năm công tác tại trường SQLQ2, ông nhận được quyết định làm Phó tư lệnh-tham mưu trưởng quân đoàn 4.
-Năm 1995 ông về nghỉ hưu. Năm đó ông đúng 30 tuổi quân, 50 tuổi đời.
-Từ ngày "gác súng", cầm bút, Đại tá Nguyễn Văn Hồng đi tiếp chặng đường còn lại của cuộc đời bằng các tác phẩm văn học. Năm 2000, ông bắt đầu viết. Từ cuốn sách đầu tay năm 2000, đến thời điểm này, ông đã có 9 tác phẩm chính và nhiều tác phẩm in chung với nhiều tác giả khác. Có những tác phẩm tái bản 2-3 lần. Hầu hết các bản thảo đều được nhà xuất bản chấp nhận và phát hành rộng rãi trên toàn quốc. Sự thành công, cho ra đời những tác phẩm văn học, ngoài niềm đam mê, tâm huyết của bản thân ông, còn phải nói hậu phương vững chắc là vợ ông , là chỗ dựa quan trọng trong cuộc đời và sự nghiệp của ông . Đó là chị Lê Thị Minh Luân, nguyên là giáo viên trường trung cấp Thủy lợi, tại huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định. Thời gian này ông là phó hiệu trưởng trường HSQ quân khu 5. Hai trường cách nhau 3 km. Họ gặp nhau tại đây, đó là năm 1977. Tình yêu chớm nở được 5 tháng, ông lại phải bước vào cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam. Bà ở nhà tần tảo nuôi các con khôn lớn.
Cuốn Ký ức "Cuộc Chiến Đấu Tự Nguyện" ông viết về sư đoàn 3 Sao Vàng, thuộc quân khu 5. Đại tá nhà văn Nguyễn Văn Hồng là một quân nhân, có mặt tại chiến trường Liên khu 5 trước khi sư đoàn 3 được thành lập vào ngày 2/9/1965.
Từ một chiến sỹ trinh sát, ông đã theo bước chân sư đoàn đi khắp dải đất miền trung và Tây Nguyên. Giai đoạn kết thúc chiến tranh, trong cuộc hành quân "thần tốc", cùng với các lực lượng, đập tan "Lá chắn thép Ninh Thuận", bắt sống toàn bộ BTL Quân đoàn 3 QLVNCH tại thị xã Phan Rang - Tháp Chàm, giải phóng hoàn toàn tỉnh Ninh Thuận, tiến vào giải phóng tỉnh Bà Rịa và thành phố Vũng Tàu.
Trong cuốn ký ức "Cuộc Chiến Đấu Tự Nguyện", ông viết về các trận đánh diễn ra trên địa bàn hai tỉnh Bình Định và Quảng Ngãi. Đối tượng tác chiến là Mỹ, quân Nam Triều Tiên dưới thời tổng thống Pak Chung hy và các đơn vị thuộc quân đội Sài Gòn thân Mỹ.
Một trong những nhiệm vụ chủ yếu của đơn vị ông là đánh phá giao thông, cắt tiếp tế của địch. Song, với yêu cầu của chiến trường, mỗi một đơn vị phải đồng thời tác chiến bằng mọi loại hình chiến thuật, đánh thắng mọi đối tượng tác chiến và mọi nhiệm vụ được giao. Những trận đánh đẫm máu với lính bộ binh và xe tăng Mỹ trong hai mùa khô đỏ lửa, những trận đánh cầu có địch canh giữ, những trận phục kích giao thông tiêu diệt từng đoàn xe địch trên đường 19 là những trận đánh ông được tham gia với vị trí là một tay súng hay cương vị là một người chỉ huy phân đội mà ông đã thể hiện trong các đề mục của cuốn sách là những câu chuyện có thật trong suốt chiều dài cuộc chiến mà ông vẫn còn nhớ và đã được thẩm định qua tài liệu lịch sử của sư đoàn và quân khu cùng nhiều ý kiến của những người trong cuộc. Từ nguồn tư liệu trong cuốn sách, đã giúp nhiều gia đình liệt sỹ biết được trường hợp hy sinh và nơi chôn cất người thân của họ mà đã 30 - 40 năm mới biết được. Tác giả cuốn sách muốn làm một nhân chứng sống cho một cuộc chiến đã lùi về quá khứ, góp phần tuyên truyền, giáo dục các thế hệ hôm nay và mai sau về một thời kỳ lịch sử mà tầng lớp cha ông đã trải qua, để có được một đất nước như ngày hôm nay.
Đoàn Hoài Trung