Ba má cưới nhau vào giữa Chiến dịch
* Là nhà thơ, nhà báo, nghệ sĩ nhiếp ảnh, sĩ quan quân đội nhân dân trưởng thành sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, điều gì khiến anh nặng lòng với Điện Biên đến vậy?
- Ngay từ khi còn thơ bé, tôi đã thường được nghe ba của tôi kể chuyện chiến đấu ở Điện Biên. Ba tôi quê ở Phú Yên, từ tuổi thanh niên ông đã gia nhập quân đội, và băng rừng, vượt núi hành quân lên Việt Bắc tham gia kháng chiến. Còn má tôi quê ở Huế, bà cũng theo cách mạng từ năm 13 tuổi (1946). Ba má tôi đã cưới nhau vào ngày 1/4/1954, nghĩa là vào giữa chiến dịch Điện Biên. Cưới nhau đúng 2 ngày, ba tôi lại hối hả lên Điện Biên. Tôi luôn mong ước có dịp đến Điện Biên để thăm chiến trường cha mình đã chiến đấu năm xưa.
Thượng tá Đoàn Hoài Trung tặng sách ảnh Điện Biên ngày mới cho
Đại tướng Võ Nguyên Giáp (ảnh chụp chiều 4/5/2009 tại nhà đại tướng)
Vào dịp kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, khi ấy tôi đang công tác tại báo Phòng không - Không quân, tôi đã lên Điện Biên để viết về đề tài pháo cao xạ chiến đấu ở Điện Biên. Không ngờ cảnh đẹp Tây Bắc, tình cảm nhiệt tình của đồng bào các dân tộc Điện Biên, đặc biệt là của các bạn báo Điện Biên Phủ đã làm tôi quyến luyến.
* Được biết năm 2004 (kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ), anh đã được UBND TP.HCM tặng bằng khen vì đã góp phần tuyên truyền về Điện Biên, xin anh nói rõ hơn về vinh dự này?
- Dịp 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, tôi đã có rất nhiều bài viết đăng trên các báo, đồng thời làm nhiều thơ để các nhạc sĩ phổ nhạc ca ngợi Điện Biên. Trong dịp ấy, tôi theo đoàn hành quân lên Điện Biên để đem 3 tỷ đồng của nhân dân TP.HCM gửi tặng. Tôi được BTC tín nhiệm cử cầm cờ cuộc hành quân. Đại tướng Võ Nguyên Giáp và lãnh đạo các tỉnh thành mà đoàn đi qua đã ký tên lên lá cờ ấy. Tôi đã kịp thời viết bài phản ánh từng ngày hoạt động của đoàn gửi các báo. Đặc biệt báo Điện Biên Phủ đã cập nhật hàng ngày tin tức của tôi gửi về để đồng bào Điện Biên biết hoạt động của đoàn. Trong dịp tổng kết của TP.HCM có 9 người được nhận bằng khen của UBND TP, tôi là nhà báo duy nhất được nhận bằng khen trong dịp đó.
Một năm, làm 3 cuốn sách về Điện Biên
* Năm nay, ngoài tập sách ảnh Điện Biên ngày mới do anh làm chủ biên, anh còn xuất bản tập bút ký Về lại Điện Biên và biên tập cuốn sách Chiến sĩ Điện Biên kể chuyện. Cùng lúc làm nhiều việc về Điện Biên như thế, hẳn anh phải có sự chuẩn bị trước?
- Đúng vậy, đây là sự tích lũy của những lần về Điện Biên. Trước hết nói về tập sách ảnh, trong dịp về Điện Biên tháng 5/2007 tôi có tặng quyển sách ảnh Quê hương và đồng đội của CLB Nhiếp ảnh Chiến sĩ cho UBND tỉnh Điện Biên. Ông Bùi Viết Bính - Phó Chủ tịch tỉnh Điện Biên đã đề nghị CLB phối hợp với báo Điện Biên Phủ làm quyển sách ảnh tương tự như thế. Tôi đã động viên anh em CLB lên Tây Bắc sáng tác ảnh đẹp. Đồng thời tôi phối hợp với báo Điện Biên Phủ, các nghệ sĩ nhiếp ảnh Điện Biên huy động các ảnh đẹp về Điện Biên gửi về. Tập sách ảnh ra đời đúng vào dịp kỷ niệm 55 năm chiến thắng Điện Biên Phủ như một món quà của chúng tôi gửi tặng cho đồng bào Tây Bắc.
Tập bút ký Về lại Điện Biên dày 256 trang của tôi, do NXB Thanh niên vừa ấn hành, đây là tập hợp những bài viết của tôi suốt 5 năm qua về đề tài Điện Biên.
* Trong cuốn sách ảnh Điện Biên ngày mới, có bút tích giới thiệu của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Để có được bút tích của đại tướng, chắc CLB Nhiếp ảnh Chiến sĩ do anh làm chủ nhiệm phải được đại tướng yêu quý lắm?
- Tôi được gặp đại tướng lần đầu tiên vào đầu năm 2004, trong dịp đại tướng gặp gỡ Ban Liên lạc truyền thống Chiến sĩ Điện Biên tại TP.HCM. Lần ấy đã để lại trong tôi những tình cảm khâm phục, kính trọng đại tướng.
Kỷ niệm sâu sắc nhất là lần tôi được theo đại tướng về Điện Biên vào Sở Chỉ huy chiến dịch ở Mường Phăng. Lúc chụp ảnh đại tướng trước hầm chỉ huy năm xưa, tôi mải mê chụp bị trượt chân ngã vỡ ống kính máy ảnh, chân tay xây xát. Nhưng bù lại tôi đã có những ảnh đẹp về đại tướng và được đại tướng và gia đình biết đến từ ngày ấy. Đại tướng đã ký tặng cho tôi tấm ảnh tôi được chụp chung với đại tướng trên máy bay trực thăng về Mường Phăng. Trong lần chủ biên tập sách ảnh Quê hương và đồng đội của CLB Nhiếp ảnh Chiến sĩ, tôi đã gửi bản thảo để đại tướng xem. Đại tướng đã viết nhận xét đánh giá và khích lệ anh em tiếp tục sáng tác nhiều ảnh đẹp hơn nữa thể hiện tư tưởng Hồ Chí Minh qua ảnh. Lần này cũng vậy, sau khi làm sách ảnh xong, ngày 4/5 vừa qua, tôi cùng một số anh em trong CLB Nhiếp ảnh Chiến sĩ đã đến tặng sách ảnh cho đại tướng.
* Trong quá trình sáng tác ảnh, làm thơ, viết báo về Điện Biên Phủ, anh đã tổng kết được những hiệu ứng xã hội tốt đẹp nào từ công việc mình làm?
- Khi tôi lên Điện Biên, nhiều người vẫn chưa hiểu hết pháo cao xạ với pháo binh là khác nhau. Tôi đã có nhiều bài viết về cao xạ để mọi người thấy rõ chiến công của bộ đội cao xạ ở Điện Biên đã tạo thành lưới lửa bầu trời, chặt đứt cầu hàng không của thực dân Pháp trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Đồng thời tôi đã tìm lại đồi Hồng, trận địa cao xạ năm xưa và phản ánh sự hoang tàn của phế tích. Bài báo Trận địa cao xạ ngày ấy nay ở đâu? đã được Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân chú ý và Tư lệnh đã chỉ đạo tái hiện trận địa năm xưa đồng thời xây tặng nhân dân bản Púng Tôm một nhà văn hóa to đẹp. Còn bài viết Chiến công của dũng sĩ tay cụt cũng góp phần truy tặng danh hiệu Anh hung lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Hà Văn Nọa...
* Xin cảm ơn anh.
Thanh Kiều