Trận chống càn oanh liệt diễn ra ở vùng núi Chanh Chè, xã Thanh Tâm, huyện Thanh Liêm (Hà Nam) ngày 21-5-1954 mà nhóm phóng viên Báo Quân đội nhân dân dày công tìm hiểu, sưu tầm tài liệu, tái hiện chân thực qua loạt bài “Núi Chùa-Ký ức, máu đào” nhân kỷ niệm 55 năm chiến thắng Điện Biên Phủ thực sự thu hút sự quan tâm của dư luận, cơ quan chức năng, cấp ủy, chính quyền các cấp ở tỉnh Hà Nam. Ban biên tập Báo Quân đội nhân dân, đã phối hợp với địa phương tổ chức hội thảo, gặp mặt các nhân chứng lịch sử, làm rõ diễn biến trận chiến bi hùng, sự hy sinh to lớn của bộ đội chủ lực, du kích địa phương và có nhiều việc làm thiết thực tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sĩ.
 |
|
Công trình đền tưởng niệm các liệt sĩ Núi Chùa đang xây dựng. |
Chúng tôi trở lại xã Thanh Tâm sau hơn một năm trận chiến tại Núi Chùa - Chanh Chè được tái hiện, đăng nhiều kỳ trên Báo Quân đội nhân dân. Nghĩa trang liệt sĩ xã có hàng trăm mộ liệt sĩ chưa xác định được tên, mặc dù qua hội thảo đã xác định: Gần 200 cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong trận chống càn oanh liệt đó thuộc Trung đoàn 95 (Đại đoàn 325) và Trung đoàn 48 (Đại đoàn 320). Các liệt sĩ hầu hết quê ở các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế.
Cấp ủy, chính quyền, nhân dân tỉnh Hà Nam, huyện Thanh Liêm đã có nhiều hoạt động tri ân; đặc biệt đầu tháng 12-2009 đã khởi công xây dựng khu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ Núi Chùa. Chủ tịch UBND xã Thanh Tâm, đồng chí Nguyễn Văn Khang cho biết: Khu tưởng niệm có quy mô dự án giai đoạn 1 hơn 11ha, với kinh phí đầu tư gần 60 tỷ đồng. Đây là công trình văn hóa tâm linh, nên việc giải phóng mặt bằng được nhân dân địa phương đồng thuận và còn quyên góp, ủng hộ hàng chục triệu đồng.
Bên dấu tích hố bom xưa đang mọc lên một khu di tích, quần thể tâm linh quy mô khá lớn, với nhiều hạng mục; các công nhân đang khẩn trương thi công ngôi đền liệt sĩ. Một tuyến đường rộng mới mở đã nối vào khu di tích. Ông Nguyễn Văn Thành, Đội trưởng đội thi công thuộc Công ty xây dựng Đồng Tâm bày tỏ: “Anh em toàn đội phấn đấu đẩy nhanh tiến độ, để khu tưởng niệm sớm hoàn thành, thỏa lòng ước nguyện của người dân nơi đây cũng như của thân nhân các liệt sĩ…”.
Anh Trần Xuân Đồng, cán bộ kỹ thuật tại công trình cho biết: Là người dân địa phương, các anh được nghe kể về sự hy sinh của nhiều chiến sĩ tại Núi Chùa. Trong quá trình thi công, đội còn phát hiện và phối hợp với địa phương quy tập 4 hài cốt liệt sĩ. Giai đoạn 1, đền thờ các liệt sĩ được xây dựng cao gần 13m, kiến trúc theo kiểu đền chùa truyền thống, các vật liệu đưa vào xây dựng đều đúng chủng loại, được kiểm định, bảo đảm chất lượng theo thiết kế.
Các hộ dân cũng đã nhanh chóng bàn giao mặt bằng, nhận tiền đền bù di chuyển đến nơi ở mới, tạo thuận lợi để đơn vị thi công triển khai các hạng mục như đường dẫn vào khu di tích, đường nội bộ, đền liệt sĩ, hồ sen… Anh Trương Công Mùi, một trong những hộ dân thuộc diện di dời cho biết: “Bà con địa phương chỉ mong được thấy công trình tưởng niệm, tri ân sớm được hoàn thành”. Trên gương mặt già nua vì tuổi tác, bà Đỗ Thị Nhiệm, một trong những nhân chứng từng trải qua trận càn khốc liệt của quân Pháp vào Núi Chùa ngày 21-5-1954, xúc động: “Các anh đã hy sinh để chúng tôi được sống. Hơn 55 năm qua, người dân trong xã vẫn đều đặn tổ chức giỗ trận, hương khói cho các liệt sĩ ở nghĩa trang và khu vực Núi Chùa. Nay ước nguyện của nhân dân có khu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ sắp trở thành hiện thực. Trận chiến năm xưa cũng sẽ không bao giờ bị lãng quên…”.
Khi huyện Thanh Liêm tổ chức vận động quyên góp ủng hộ xây dựng khu tưởng niệm, nhiều doanh nghiệp, cơ quan, đơn vị, nhà hảo tâm… trong và ngoài tỉnh Hà Nam đã quyên góp, ủng hộ tổng cộng gần 3 tỷ đồng. Ông Phạm Đức Tâm, Bí thư Đảng ủy xã Thanh Tâm cho biết: “Hơn một năm qua, nhiều thân nhân gia đình liệt sĩ khi biết thông tin về trận chiến Núi Chùa đã lặn lội từ các tỉnh miền Trung ra, tìm về nơi chiến trường xưa thắp hương tưởng niệm, mong có thêm những thông tin và tìm được phần mộ của người thân đã hy sinh… Đây cũng là điều trăn trở của địa phương, cần tiếp tục có sự giúp đỡ, “vào cuộc” của các cơ quan chức năng, của đơn vị tham gia trận chống càn ngày 21-5-1954”.
Hơn một năm qua, tòa soạn Báo Quân đội nhân dân tiếp tục nhận được thông tin về trận chiến Núi Chùa từ các nhân chứng, cựu chiến binh, du kích…từng tham gia chiến đấu và làm công tác thương binh, tử sĩ. Các ý kiến đều đau đáu nỗi niềm làm sao để nhiều thân nhân gia đình liệt sĩ biết được thông tin nơi người thân hy sinh, xác định được phần mộ, đồng thời giải quyết các tồn đọng về chính sách.
Thời gian tới, khu di tích, tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ Núi Chùa được hoàn thành, không chỉ thỏa nguyện ước của những người đang sống, mà với một quần thể kiến trúc được quy hoạch khoảng 60ha, nơi đây sẽ là điểm kết nối với các khu du lịch tâm linh trên địa bàn và là địa chỉ giáo dục lịch sử, truyền thống giàu ý nghĩa đối với các thế hệ mai sau.
Bài và ảnh: Đăng Thủy - Thu Tuấn
==========================================================
Xin mời xem thêm bài viết: NÚI CHÙA - NỖI ĐAU CÒN ĐÓ của nhà báo Bùi Ngọc Nội.