NÚI CHÙA – NỖI ĐAU CÒN ĐÓ
Để chia lửa với Điện Biên Phủ, một đơn vị quân chủ lực đã về núi Chùa thuộc xã Thanh Tâm, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam để tham gia chiến dịch đánh Pháp, giải phóng vùng đồng bằng Bắc Bộ. Trong trận chiến đấu ngày 21-5-1954, đã có hàng trăm cán bộ, chiến sĩ hi sinh. 55 năm đã trôi qua, dấu tích của trận chiến bi hùng dưới chân núi Chùa vẫn còn đó như vết thẹo của chiến tranh trong lòng dân quê tôi.
Vào thập niên 60 của thế kỷ trước, chúng tôi còn nhỏ thường vào chân núi Chùa để chăn trâu, cắt cỏ, bắt chim, tìm dế… Thấy những hố bom rộng hàng chục mét sâu hoắm, nước trong veo. Vào những trưa hè nóng nực, trẻ trâu chúng tôi thường rủ nhau xuống tắm, đùa giỡn. Đó là những dấu vết còn lại trong cuộc chiến đấu của quân ta trước sự tấn công của thực dân Pháp mà đến nay vẫn còn nguyên chưa được lấp đầy.
Các bô lão trong làng kể lại, trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp khu vực núi Chùa là địa điểm sản xuất vũ khí, nơi luyện tập của du kích xã tham gia chiến đấu đánh bốt Phố Cà, bốt Bô, bốt Tâng, bốt Cõi của Pháp… Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, tối 20-5-1954 có một đơn vị quân chủ lực về đóng quân khắp xóm núi , để giữ bí mật, đơn vị đã ém quân ở khe núi Chùa sâu hàng chục mét, cây cối um tùm, hiểm trở.
Sáng 21-5-1954 quân Pháp bất ngờ đưa hàng chục xe cóc chở lính bộ binh, có máy bay yểm trợ đến oanh tạc, càn quét khu vực núi Chùa. Địch dội bom xuống đội hình ém quân của ta. Suốt một ngày đánh phá ác liệt, tuy quân Pháp không vào được xóm Núi và sau đó bị đẩy lùi, nhưng đã gây thiệt hại nặng nề cho quân và dân địa phương ; hàng trăm cán bộ, chiến sỹ của ta bị vùi lấp dưới lòng khe núi …
Ngay sau trận chiến đấu ấy, chính quyền và nhân dân địa phương đã huy động lực lượng chuyển thương binh về tuyến sau và mai táng chu đáo các liệt sĩ. Nhưng riêng ở khe núi Chùa, do bị đất lắp đầy nên mặc dù đã ra sức tìm kiếm vẫn không ai biết được còn chính xác bao nhiêu liệt sỹ bị vùi sâu dưới lòng đất. Chỉ biết rằng những ngày sau đó, nước từ khe Chùa hàng ngày chảy ra mang theo màu đỏ của máu hàng tháng trời chưa hết.
Và rồi nhiều năm sau đó, cứ mỗi trận mưa lớn,dân làng lại thấy từ trong dòng nước ngầm ở khe núi Chùa lại đẩy ra ngoài những thi hài liệt sĩ, lúc đầu còn nguyên vẹn nhưng về sau, khi thì khúc xương chân, lúc thì khúc xương tay hay xương sọ… Cứ mỗi lần như vậy, nhân dân địa phương lại thu nhặt xương cốt của các anh đưa vào nghĩa trang liệt sĩ của xã chôn cất . Đến những năm1990 vẫn còn tìm thấy hài cốt và những di vật của liệt sỹ trôi ra từ khe núi. Tại nghĩa trang liệt sĩ của xã Thanh Tâm hiện nay đã hiện diện hơn 200 ngôi mộ liệt sĩ vô danh trong trận chiến đấu ngày 21-5-1954..
Có lẽ cả vùng đồng bằng Bắc bộ, trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp chưa có một trận đánh nào lại có sự mất mát hy sinh nhiều đến thế, suốt mấy chục năm qua ai ai trong làng, trong xã cũng được nghe các cụ kể về trận đánh bi hùng này. Trong đó nhiều lớp thanh niên đã mang theo ký ức về núi Chùa trong cuộc hành quân vào Nam đánh Mỹ.
Đã hơn 55 năm trôi qua, nhưng đến nay vẫn không ai biết tên tuổi của các anh là gì; gia đình, quê quán của các anh ở đâu. Hơn 200 phần mộ liệt sĩ trong nghĩa trang xã Thanh Tâm cũng như những người còn nằm lại trong khe núi Chùa thường xuyển được nhân dân trong làng, trong xã thắp hương. Dấu vết của một cuộc chiến đấu bi hùng, của sự hy sinh quá đỗi lớn lao của các anh đến nay vẫn như một vết dao cắt vào lòng dân quê tôi. Sau hơn 55 năm, hố bom vẫn còn đó chưa được lấp đầy, dấu tích của sự tàn khốc ấy như một vết thương trải qua hơn 55 năm vẫn chưa lành ... Để tri ân những anh hùng Liệt sỹ đã ngã xuống trong cuộc chiến đấu bi hùng đó, vừa qua Đảng bộ và nhân dân quê tôi đã quyết định xây dựng tại chân núi Chùa một Đền thờ Liệt sỹ và một đài tưởng niệm để các anh được ấm lòng nơi chín suối. Đó cũng là nơi để giáo dục truyền thống, tình yêu quê hương đất nước cho thế hệ trẻ địa phương.
Ảnh 1: Toàn cảnh Núi Chùa- Nơi các Liệt sĩ hy sinh.
Ảnh 2:
Ảnh 3: Hố bom – chứng tích chiến tranh còn đây.
Ảnh 4: Nhân dân địa phương và đồng đội cũ thắp hương cho các liệt sỹ ngay dưới hố bom xưa.
Ảnh 5: Nghĩa trang liệt sỹ xã Thanh Tâm , nơi đang chôn cất hơn 200 mộ Liệt sỹ vô danh trong trận chiến ở núi Chùa.
Ảnh 6: Bên hố bom xưa.
Bài và ảnh: Bùi Ngọc Nội