Chuïp aûnh ñeå coù aûnh thì deã, ñöa maùy leân baám laø xong, coøn saùng taùc aûnh ngheä thuaät, cuõng laø ñöa maùy leân baám, nhöng baám nhö theá naøo? Ra sao? Laø phaûi coù tính toaùn tröôùc. Baám maùy thoâng qua caùi ñaàu tri thöùc chuyeân bieät, coù yù ñoà saâu saéc, chính laø coát loõi vaán ñeà saùng taùc aûnh ngheä thuaät.
Tröôùc heát ta ñöøng queân moät nguyeân taéc: nhieáp aûnh laø ngheä thuaät cuûa aùnh saùng vaø khoaûnh khaéc. Ta phaân loaïi roõ raøng vaø thieát thöïc töøng coâng ñoaïn, nhuaàn nhuyeãn töøng thoâng soá kyõ thuaät, khoa hoïc cuûa maùy moùc, coäng vôùi söï tinh loïc, saép ñaët, qua khoùe nhìn saâu saéc vaø baám maùy chính xaùc baét ñöùng ñænh ñieåm, ñuùng luùc ñaét giaù nhaát.
A. Hình thức
1. AÙnh saùng: AÙnh saùng quyeát ñònh coù aûnh hay khoâng coù aûnh – aûnh toát hay aûnh xaáu – aûnh nhö theá naøo? Ñoù chính laø yeáu toá quan troïng nhaát. Ñeå baûo ñaûm yeáu toá naøy ñaït ñuùng yù ñoà theå hieän cuûa ngöôøi chuïp, phaûi bao goàm 3 khaâu maét xích: Ñoä nhaïy - Khaåu ñoä - Toác ñoä. 3 khaâu naøy lieân keát hoøa quyeän qua laïi, khaéng khít vôùi nhau. Töø söï giao thoa 3 trong 1 naøy, neáu vaän duïng toát seõ ñaït theo yù ngöôøi chuïp.
Caàn chuù yù söû duïng 5 höôùng chieáu saùng ñeå ñaït hieäu quaû, coù yù nghóa cô baûn:
1- Thuaän: chaân thöïc
2- Cheách: sinh ñoäng
3- Nghòch: taïo ñöôøng vieàn, noåi khoái
4- Treân xuoáng: taïo boùng ñoå
5- Döôùi leân: döõ daèn.
2. Ñoä neùt: Vuøng aûnh roõ (VAR) coøn goïi laø: chieàu saâu thò tröôøng, khoaûng caùch coù ñöôïc ñoä neùt daøi, ngaén tröôùc oáng kính do:
a. Khaåu ñoä: lôùn nhoû taïo neân khoaûng neùt noâng, saâu:
* Đoùng nhoû: 8 – 11 – 16 VAR daøi – saâu – roäng.
* Môû lôùn: 5.6 – 4 – 2.8 VAR ngaén – caïn – heïp.
b. Tieâu cöï:
* Daøi (tele) VAR caïn – heïp – ngaén
* Ngaén (wide) VAR saâu – roäng – daøi.
c. Ñieåm nhaém roõ:
* Ñieåm nhaém roõ gaàn, cho VAR moûng – ngaén
* Ñieåm nhaém roõ xa, cho VAR saâu – daøi
3. Ñöôøng neùt, maûng khoái: thaønh phaàn chuû yeáu cuûa boá cuïc laø söï saép xeáp giöõa chuû ñeà vaø boái caûnh döïa vaøo caùc yeáu toá ñöôøng thaúng, cheùo, chaân trôøi; maûng khoái taïo neân ñöôøng maïnh, ñieåm maïnh, chuyeân chôû chuû ñeà, noäi dung aûnh.
4. Saéc ñoä vaø ñoä töông phaûn: Bao truøm toaøn dieän tích aûnh – laø hình thöùc ñaét giaù vaø ñieåm noåi baät daãn daét yù nghóa cuûa böùc aûnh. Chính saéc ñoä vaø ñoä töông phaûn gaét, dòu, naëng, nheï treân beà maët aûnh taïo ra hình thöùc aûnh.
Noùi caùch khaùc toång quaùt hình thöùc vaø noäi dung aûnh – ñoù laø 2 yeáu toá luoân luoân töông quan nhuaàn nhuyeãn nhöng cöù nhö theå luùc naøo cuõng ñoái khaùng, choõi nhau – cuõng chæ vì chuû ñeà luùc tónh, luùc ñoäng. Hoaëc theo yù ñoà ngöôøi chuïp baét ñöùng chuû ñeà hay ñeå chuû ñeà giao ñoäng môø nhoøe. Khi aáy ai chæ huy ai. Ñaït yù muoán baét ñöùng chuû ñeà aûnh bò thieáu saùng chaúng haïn hay ngöôïc laïi chuû ñeà ñuùng saùng thì aûnh laïi môø nhoøe.
Töø nguyeân taéc xöû lyù kyõ thuaät veà VAR, veà boá cuïc ta ruùt ñöôïc keát luaän:
- Tröôùc chuû ñeà ñoäng nhö: chaïy – nhaûy – ñua xe ñaïp, coù 2 tình huoáng ñeå ñieàu khieån toác ñoä chuïp: Muoán baét ñöùng chuû ñeà ñoäng ta ñeå toác ñoä cao. Aùnh saùng tuøy ñoä nhaïy maø ñoùng môû khaåu ñoä; muoán chuû ñeà ñoäng, chao môø ta ñeå toác ñoä chaäm, aùnh saùng tuøy ñoä nhaïy maø ñoùng môû khaåu ñoä.
- Tröôùc chuû ñeà tónh: phong caûnh thieân nhieân, ngöôøi, vaät ngoài yeân … ta ñònh tröôùc khaåu ñoä, tuøy ñoä nhaïy maø toác ñoä chaïy theo.
Lieân keát caùc yeáu toá kyõ thuaät khoa hoïc nhö vaäy coát yeáu ñeå chuû ñeà vaø aùnh saùng khôùp vôùi yù ñoà ngöôøi chuïp baám maùy ñuùng luùc.

Chieán thaéng taät nguyeàn – AÛnh: LEÂ TUÙ

Nieàm vui môùi – AÛnh: HOAØNG QUOÁC TUAÁN

Hoøn Gaø choïi (Haï Long)AÛnh: NGUYEÃN NGOÏC SÔN

Coâ gaùi quan hoï – AÛnh: ÑAØO HOA NÖÕ
B. Noäi dung
Böùc aûnh ñöôïc theå hieän giaù trò ra sao? Gaây aán töôïng theá naøo? Môùi – laï – ngheä thuaät tôùi ñaâu? Chính laø aûnh ñaõ taïo ñöôïc ñieåm döøng cho giaù trò böùc aûnh.
Khi aûnh saùng taùc ñaït ñöôïc maët hình thöùc, coù nghóa laø ñaït maët kyõ thuaät taïo hình, veà noäi dung noùi leân ñöôïc ñieàu gì ñoù, daãn daét ngöôøi xem caûm nhaän ra sao, aûnh seõ ñaùp öùng ñöôïc nhu caàu cuûa quaàn chuùng, cuûa xaõ hoäi, caøng saâu roäng bao nhieâu caøng chöùng toû aûnh coù giaù trò saâu saéc baáy nhieâu. AÛnh ngheä thuaät, ngoaøi yù nghóa truyeân truyeàn, giaùo duïc, phoå quaùt tính coäng ñoàng, xaõ hoäi, coøn caàn mang tính vaên hoùa, tính nhaân baûn. Toùm laïi, aûnh ngheä thuaät phaûi ñöôïc ngöôøi xem ñoàng caûm, caøng saâu saéc caøng giaù trò.
Coù hai quan ñieåm veà ngheä thuaät töôûng nhö ñoái nghòch nhau, choáng choïi nhau laø ngheä thuaät vò ngheä thuaät vaø ngheä thuaät vò nhaân sinh.
Coù theå hieåu moät caùch chung nhaát. Ngheä thuaät vò ngheä thuaät: quan ñieåm töø xa xöa noù laõng maïng – thi vò – mô moäng – bay boång – töï rieâng – thöông vay khoùc möôùn – khoâng nhaém ai, phuïc vuï ai…; coøn vò nhaân sinh, coù chuû ñònh roõ: phuïc vuï con ngöôøi, phuïc vuï xaõ hoäi, coù muïc tieâu höôùng tôùi roõ raøng, cuï theå.
Ñieåm chung nhaát, duø vò ngheä thuaät hay vò nhaân sinh, ñaõ laø taùc phaåm ngheä thuaät phaûi roõ neùt, theå hieän ñoïng laïi caùi hoàn coâ ñoïng nhaát quaùn, ñaäm neùt ñeïp saâu saéc ñöôïc ngöôøi xem ñoàng caûm vaø traân troïng, taùc phaåm ngheä thuaät xöùng danh phaûi toàn taïi, soáng vôùi thôøi gian, vöôït khoâng gian caøng laâu daøi, saâu roäng caøng ñöôïc toân vinh vaø coù giaù trò cao.
AÛnh ngheä thuaät laø taùc phaåm vaên hoùa ngheä thuaät qua hình thöùc ñaït yeâu caàu kyõ thuaät xuaát saéc, chuyeân chôû noäi dung saâu saéc. Nhöõng taùc phaåm ñính keøm theo baøi laø moät baèng chöùng huøng hoàn, qua ñoù cho thaáy ñöôïc yù nghóa vaø giaù trò cuûa aûnh ngheä thuaät caû veà hình thöùc laãn noäi dung. Aûnh ñaõ ñöôïc trieån laõm – ñoaït giaûi trong nöôùc vaø quoác teá.
NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN
Kyø tôùi:
Ñeå coù ñöôïc aûnh ngheä thuaät